ترجمان همدان

در سال 1321 در همدان متولد شدم. دوره دبستان و دبيرستان را در همين شهر به پايان رساندم. در سال 1342 وارد گروه فيزيک دانشگاه تهران شدم. پس از اخذ ليسانس فيزيک، بنا به توصيه زنده ياد استاد محمود حسابی در آزمايشگاه اپتيک مشغول به کار شدم. فوق ليسانس خود را با پايان نامه ای تحت عنوان " تعيين ثابتهای اپتيکی به روش بيضی سنجی " به راهنمايی استاد  حسابی در سال 1348 اخذ کردم و به خدمت سربازی رفتم. پس از پايان دوره آموزشی سربازی، ضمن کار در سازمان دفاع غير نظامی، در بخش فيزيک دانشگاه شهيد بهشتی( دانشگاه ملی وقت) به راه اندازی آزمايشگاه اپتيک و همکاری با اعضاء بخش مشغول شدم. پس از پايان دوره خدمت دوباره به دانشگاه تهران برگشتم و آزمايشگاه الکتريسيته و مغناطيس پيشرفته ای جايگزين آزمايشگاه قبلی کردم. از سال 1344 تا 1353 که جهت ادامه تحصيل به خارج اعزام شدم، با زنده ياد استاد حسابی رابطه کاری داشتم و به طور معمول هر هفته دو شب از ساعت 4 تا 8 شب در آزمايشگاه اپتيک مشغول راه اندازی آزمايشهای جديد و تحقيق با ليزر بوديم. در اين مدت از ايشان درسهای بسيار مفيدی گرفتم که مهمترين آنها خود باوری، نهراسيدن از دستگاههای پيچيده، برخورد علمی و برنامه ريزی شده با مسائل، بخرج دادن حوصله و پشتکار در کارها بوده است. البته همکاری و تبادل نظر با ايشان بعد از برگشت من از خارج تا زمان درگذشت زنده ياد ادامه داشت. ايشان در شکل گيری نگرش علمی من نقش بسزايی داشتند. روحش قرين رحمت ايزدی باد.

 از سال 1353 تا 1357 در دانشگاه لندن برای اخذ درجه دکتری مشغول تحصيل وتحقيق بودم و دکترای خود را با پايان نامه ای تحت عنوان " الکترون ميکروسکوپی رشد بلورهای هالوژنهای قليايی " اخذ کردم. در آذرماه 57 به ايران برگشتم. همه جا و همه چيز سياسی بود تا اينکه انقلاب به ثمر نشست. در تعطيلی دانشگاه، از سال 59 در مرکز نشر دانشگاهی با گروهی از دانشگاهيان در گزينش کتاب، ترجمه، ويرايش و واژه گزينی همکاری کردم. در همان زمان به فکر انتشار مجله فيزيک و تجديد فعاليتهای انجمن فيزيک افتاديم که اولين گردهمايی آن در سال 1362 اتفاق افتاد. در طول دفاع مقدس کارههای علمی قابل ملاحظه ای صورت نمی گرفت ولی رفت و آمد افراد از نهادهای مختلف، نوع نيازهای کشور و خلاء های موجود در دانشگاهها را برای من روشنتر می ساخت. در سال 66 برای رفع يکی از نيازهای مبرم کشور، طرح توليد شيشه اپتيکی در ايران را از طريق انجمن فيزيک ارائه کردم که با همکاری گروهی از دانشگاهيان و مهندسين در صنايع شيشه، کارهای تحقيقاتی ، نيمه صنعتی و صنعتی آن با موفقيت به پايان رسيد و سرانجام بخش توليد شيشه های عينک طبی آن راه افتاد. فعاليت در اين بخش درسهای آموزنده ای در مورد مشکلات ارتباط دانشگاه با صنعت به من داد. پس از پايان دفاع مقدس و فعالتر شدن دانشگاهها در امر آموزش و پژوهش، ضمن ادامه همکاری با انجمن فيزيک، مرکز نشر دانشگاهی و دفتر برنامه ريزی آموزش و پرورش، فعاليتهايم روی آموزش و بخصوص پژوهش متمرکزتر شد. در اوايل دهه هفتاد با تاسيس مرکز تحصيلات تکميلی زنجان توسط استاد يوسف ثبوتی و شروع همکاری من با اين مرکز از ابتدای تاسيس، کارهای فرهنگی من کاهش يافت و عمده فعاليتهايم روی آموزش و پژوهش متمرکز شد.

چهار دهه تجربه قبل و بعد از انقلاب برای من روشن کرده است که برای داشتن دانشگاههايی بطور پايدار پيشرو، پشتيباني جامعه از فعاليتهای دانشگاهی حياتی است. ولی جامعه وقتی پشتيبانی می کند که از نوع و ثمره فعاليتهای دانشگاهی اطلاع داشته باشد و از نتايج بخش قابل ملاحظه ای از فعاليتها بهره مند شود. برای مطلع ساختن جامعه فرهنگ سازی لازم است و برای بهره مندکردن جامعه بايد کارهای کاربردی و خدماتی انجام بگيرد. بنابراين بر دانشگاهيان هر شاخه ای واجب است برای توسعه متعادل و پايدار شاخه خود کارهای فرهنگی، ارتباطی، اطلاع رسانی،کاربردی و خدماتی نيز انجام دهند. شاخه هايی چون پزشکی و مهندسی که ثمرات کارهايشان برای مردم روشنتر است، از پشتيبانی مردمی بيشتری برخوردارند. با چنين برداشتی من سعی کرده ام که در حد توان، علاوه بر کارهای آموزشی و پژوهشی، کارهای فرهنگی، ارتباط با صنعت، کاربردی و خدماتی را هم در فعاليتهايم لحاظ کنم. بخصوص پژوهشی را دوست داشته و دارم که سه مشخصه زير را دارا باشد.

الف- نکات بديع و قابل اعتنا جهت ارائه در سطح بين المللی را دارا باشد.

ب- مشکلی از مشکلات موجود در کشور را حل کند.

ج- با امکانات قابل دسترسی در کشور انجام پذير باشد.

چون من به اندازه گيری کميتهای فيزيکی خيلی علاقمند هستم، دوست دارم در صورت امکان، کار پژوهشی به طراحی و ساخت دستگاه اندازه گيری نيز منجر شود. با چنين ديدگاهی، فعاليتهای من، که در انجام آنها از همکاری حياتی دانشجويان و همکاران بهره مند بوده ام، در چهار زمينه آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و ارتباط با صنعت و خدمات خلاصه می شود.

کارهای آموزشی:

من به معلمی عشق می ورزم و هيچ چيزی برای من از برق نگاهی که در چشمان دانشجو هنگام درک مطلبی تازه مشاهده می شود لذت بخش تر نيست. از دوران دبيرستان تاکنون در مقاطع مختلف درسهای مختلف تدريس کرده ام. در دانشگاهها از دوره کاردانی تا دکتری، المپياد فيزيک شش دوره ( از ابتدای راه اندازی)، مدارس اپتيک زمستانی   ICTP ايتاليا (شش دوره)، در کارگاههای تخصصی اپتيک داخلی و بين المللی، بازآموزی دبيران.

در آموزش دانشگاهی تاکنون حدود 40 رساله کارشناسی ارشد و 6 رساله دکتری راهنمايی کرده ام.

   انتشار کتاب:

ترجمه   

1- مبانی فيزيک دو جلد، مرکز نشر دانشگاهی(با همکاری ناصر مقبلی و مهر انگيز طالب زاده)  

2-  معادلات ديفرانسيلی پاری، جهاد دانشگاهی( با همکاری حسين پارسيان)

3- تعدادی مقاله برای مجله فيزيک

تاليف

1-  ارتعاش، موج و نور برای آموزش و پرورش

2-  واژه نامه فيزيک، مرکز نشر دانشگاهی(با همکاری گروهی از همکاران)

3-  آزمايشهايی در اپتيک هندسی، انتشارات هيرمند ( با همکاری محمود خوشنويس راد)

4-  دستور کارهای متعدد برای آزمايشگاههای مختلف

5-  چند درسنامه برای تدريس در دانشگاه و دوره های تخصصی کوتاه مدت

راه اندازيها

1-آزمايشگاه آموزشی (کارشناسی ارشد) و پژوهشی اپتيک در دانشگاه تهران

2-همکاری در راه اندازی آزمايشگاههای اپتيک مرکز تحصيلات تکميلی زنجان

3-  سرپرستی و مشارکت در راه اندازی آزمايشگاهها و کارگاههای دوره کاردانی اپتيک وابسته به انجمن فيزيک

4-  مشارکت در راه اندازی مرکز تحقيقات اپتيک مرکز تحصيلات تکميلی

کارهای پژوهشی

زمينه های پژوهشی من، اپتيک فيزيکی و توسعه کاربردهای تکنيک ماره است. تمام کارهای پژوهشی من مبتنی بر آزمايش بوده و اغلب آنها به طراحی و ساخت دستگاه منجر شده، تمام کارها در داخل ايران و بدون مشارکت همکار خارجی صورت گرفته است. کارهای مکتوب حاصل از اين پژوهشها مشتمل است بر

1-  انتشار 15 مقاله در مجلات معتبر علمی

2-   12 مقاله کامل در مقاله نامه های SPIE

3-   6 مقاله در مجله فيزيک

4-   حدود 50 مقاله در مقاله نامه های کنفرانسهای داخلی و خارجی

 کارهای فرهنگی و ترويجی

1-    عضو موسس انجمن فيزيک ايران و همکاری مستمر با آن بصورت عضويت در هيات مديره، در برگزاری دوره ها، و ارائه سخنرانی

2-  عضو  موسس کميته اپتيک انجمن فيزيک و عضو هيات مديره و دبير کميته در چند دوره

3-  به عضويت  ICO    در آوردن ايران در 1993 و همکاری با آن تا کنون

4-  ارائه 15 دوره يک ماهه و 7 دوره شش ماهه برای عينک سازان از طريق انجمن فيزيک

5-  طراحی و به تصويب رساندن برنامه آموزشی دوره کاردانی اپتيک

6-  داير کردن دوره کاردانی اپتيک تحت پوشش دانشگاه جامع علمی-کاربردی

7-  ارائه چندکارگاه تخصصی اپتيک داخلی و بين المللی تحت نظارت انجمن فيزيک

8-    همکاری با وزارت آموزش و پرورش به صورتهای مختلف

کارههای مرتبط با صنعت

1-  ارائه طرح و مشارکت در اجرای طرح توليد شيشه اپتيک در ايران که به داير شدن کارخانه توليد شيشه عينک منجر شده است.

2-  اجرای چند طرح برای شرکت مخابرات و راه اندازی آزمايشگاه اپتيک برای چند دانشگاه در قالب طرحهای کاربردی

3-     طراحی و ساخت دستگاههای ابيراهی سنج برای آزمون سطوح و قطعات اپتيکی جهت نصب در خط توليد، طراحی و ساخت انحراف سنج ماره جهت آزمون شيشه های خودرو، طراحی و ساخت ضخامت سنج شيشه خام جهت نصب در خط توليد، طراحی و ساخت تنش سنج برای ظروف شيشه ای، طراحی و ساخت دستگاه اندازه گيری شور رفتگی بتن و خميرهای قالب گيری در دندان پزشکی، شيب سنج ماره، طراحی و ساخت ميکرو سنجه مکانيکی با دقت جابجايی 1/0میکرومتر  ، طراحی و ساخت طيف سنج فوريه- تالبوت، طراحی و ساخت دستگاه اندازه گيری آهنگ رشد و ضريب شکست لايه های نازک ضمن لايه نشانی و طراحی و ساخت اتوکليماتور جهت اندازه گيری ضريب شکست با 5 رقم با معنی. بديهی است که در اين طراحی و ساخت ها، من نقش ارائه کننده ايده و راهنمائی و نظارت داشته ام و زحمت عملی کردن آنها با همکاران و دانشجويان بوده است.

4- مشارکت در تدوين استاندارد برای ظروف شيشه ای ، عدسی طبی.